Ana Sayfa Forum Bilgi İletişim Fotoğraf Albümü Linkler Ziyaretçi Defterinden
Sayfayı Link vermek için tıklayın
  Ana Sayfa
   Resmi
   Vefat-Taziye
   Zazaca Makeleler
   Lawuki.Kilami
   Resme Welati-1
   Resme welat.2
   Dersimden Güncel Haberler
   Viliki.Radio Ovacik
   Resme Welat-1
   Resme Welat-1
   Resme welat.2
   Resme welat.3
   r
   LAWIKU GOS DE
   Ermeni Kaynaklarında Dersim
   38 TANIKLARI ANLATIYOR
   DERSİM SOYKIRIMI
   Aktuel Haberler
   RESMI
   Güncel
   Kültür - Sanat
   Dernegimizden
   Dersim Tarihinden Sayfalar
   Din-İnanç
   Doğa-Çevre-Barajlar
   Dersim 37-38
   HAKLAR ve ÖZGÜRLÜKLER
   Politika-Yaşam-Ekonomi
   resme radone ovacik
   Zaza Dili ve Grameri
   Miteloji-Hikaye
   Araştırma-Bilim
   VIDEOLAR
   Son dakika haberler
   çiçekler-viliki
   Dewê Ma: Köylerimiz

  ANA MENÜ
  ILETISIM
  ANSIKLOPEDI
  Dil KURSU
  PELGÊ Welati


  ARASTIRMA
  Araştırmalar
  Biyografiler
  Portreler
  Ropörtajlar

  Reklam

Videolar  

Videyo izlemek için tıklayın!

BTEA Canlı Yayın Programını indirmek için tıklayın. Bilgisayarınıza indirmek için tıklayın
Online izlemek için tıklayın!

Radyo Zaza  


Anket  
Sitemizi tasarım ve içerik olarak nasıl buldunuz ?
Sita ma çituri asena?
Çok iyi-Zaf rindeka
İyi-Rındek asena
Orta-Hewl asena
Kötü-Rındek niya

Tarihimiz
>Tarihimiz Dersim sairi Veliye Ise Imama yine kulak verelim:

Way de biye de biye, bira geribo biye

Têlê birayê geribe mi amo postexanê merata Mamikiye

Yanê qomo, şine têlê bırayê ho guret, mı va bıraê mı yeno izine.

Têle bıraê ho guret da wendene, kemer nêvino!

Qomo, dumanê sarê mıno.

Nia qomo, mı makina kompila kerde, Urfa sewtemalerê şiyo.

Qomo, mı ho dıma niada, kesê mı çinio, ez bekes, kesê mı çinio.

Ya qomo, mıno hire roji, hire sewi, ezo nê qomo, mıno hewnê çımu nêdiyo.

Ya, sofer ez ardo war, vake "bê war, naza harde Urfa wesayio."

Yanê eve perskerdene, qomo, ezo şine pê daira Yüzbaşi de vejio.

Yanê da puru, Yüzbaşi sandala sere ronişteo.

Vaka, "ala perskere, o mordem yê kotio?"

Mı va "na sawalu mıra ça perskena, ez yê na meratê Tunceliyo."

Têlê bıraê mı Kekili amey bi, vato, "biraê mi ecele nêvındo, bêro."

Niada, Yüzbaşi taviat cı nêkot, qomo usto ra wertê deyrade fetelino.

Vake, "qalan bakiya ke esta, sıma weş be, bıraê tu hudute Suriya sewtemale de seyit bio. "

Qomo, ezo sandalya sera peru gunu ware

Mı niada, Yüzbaşi dest est mi, vano, "mıxenetêni meke!

Necelerunê jê tu derdu wa u bıraiya çêrnçayiye diyo."

Ya, mı va "nê qomo, mı can kerdo ho feka, hiro roji, hire sewi tümenê Urfa wesayiye de feteliyo."

Amrê berdena bıraê ho gureto, Urfa usta ra, sarê Urfa mıre duwacıyo.

Vano, "olume Haq koti ra rest, pero hardo dewreso; nê bıraê ho naza weda,

tu bena, iqdidare tu çiniyo.

Mı va, "Ez bıraê ho bonu, çıke mı sono va şero, mıre sevev meve!

Ez bıraê ho bon memleket (Welat), bıraê mı intizaro onderê Kırmancıyo.

Qomo, mıno xeyle sare dez -qomo- Urfa sewtemale de diyo."

Yi emsalunê bıraê mı vake, "bıraê tu weşiyat ho kerda, vake, bıraê mı ke yêno na memleket,

yanê cendegê mı naza ra vezo bero memleket,

ez axret u dinalige de endi bıraê hora rajio."

Ya qomo, temel do puro, qomo ni qonanagê bıraê ho sereniya hode dardo we.

Tarix u yazi erzeno cı, bıraê mı yaraliyo onderê Urfa ê wesayio.

Vano, "bıra meverbe, qederê mı bio tamam, çençena mıde qedio."

(Söyleyen: Bava Bedri)

Görüldügü gibi, kardesi Kekil`i almaya giden Dersimli Urfa`nin içinde bulundugu cografyayi ayri bir memleket, bölge olarak görmektedir. Urfali Kürt komsularinin israrina ragmen, Dersimli ille de kardesi Kekil`i vatani olan Kirmanciye`ye, yani Dersim`e götürür. Dolayisiyla Dersim, Urfay`i Kirmanciye olarak görmüyor. Dersimlinin Kirmanciye`deki kasti, tarihteki otonom Dersimdir. Böylece otonom Dersim`i Kürdistan dan ayirmaktadir.

Demekki Dersim`e, Dersimlilere yeni kimlik aramak, onlari yeniden etiketlendirmek, tamamen tarihi hatadir. Zorlama ve ezbere bir çaba yerine, izi kaybettirilmek istenen Dersim`in tarihine bakmak, insanlarini ve otantik türkülerini dinlemek, Dersim`i tanmaya yeterli olacaktir.

Her halk gibi Kürtlerin de kendi halkini, dilini, kültürünü ve tarihlerini sevmeleri normaldir. Bu milliyçilik degil, insanin ve insan haklarinin geregidir. Fakat bilimsel verilerden uzak Türk Resmi Tarih Tezini takip etmekle veya kopya etmekle, kimse halkina ve gerçek tarihine hizmet edecegi umuduna kapilmasin. Böylesi bir tarih, tarihi yazilmak istenen halka fayda degil, zarar verir. Tarih, subjektif istekler ve kör milliyetçilik dogrultusunda degil, varolan objektif gerçek ve bilimsel verilere dayandirilarak incelenmeli ve degerlendirilmelidir.

Kürt Tarih Tezinin savunucusu Cemsid Bender örnek olarak söyle der: ilk kez Kürt halki bitume maddesini eriterek içine kalker tozu ve arjil karistirarak asfalta benzer bir madde imal etmistir. ... Bu eriyik günümüzde de aradan üç bin iki yüz elli yil geçmesine karsin kullanilmaktadir." ... Bender devamla, "insanligi ilk kez magara hayatindan kurtaran emekleyen çocugu ellerinden tutup yürüten, uygarca bir yasamin kosullarini tarihte ilk kez olusturan Sümerler ve Kürt halki olmustur." (C. Bender, Kürt Tarihi ve Uygrligi, Istanbul, 1991, S. 193-194)

Deniz Çelik, Gürdal Aksoy`un Resmi Kürt Tarihinin elestirisini konu alan "Tarihi Yazilmayan Halk: Kürtler" adli kitabini "Yeni Politika" da okuyuculararina tanitti.

Yazar G. Aksoy, Kürt Resmi Tarih Tezinin savunuculari ve arastirmacilarini elestirirken söyle demektedir: Son derece yanlis, çarpik bir temel üzerinde yükselen bu arastirmalar Kemalist Türk Tezi`nin bir kopyasi niteliiindedir. Çikis olarak Kemalist Türk Tarih Tezi`ne "karsi" çikmayi benimseyen bu anlayis , vardigi tespitler, tahliller sonucu Resmi Türk Tarih Tezi`nin mantigi ile islemeye baslamis ve onlarin Türk tarihi için vardiklari sonuca bu kez Kürtler adina varmislardir. Öyle ki, Cemsit Bender`in Selahaddin Mihotuli`nin, Tori`nin ve Faik Bulut`un tarihi`ndeki Kürt sözcüklerinin yerine Türk yazarsaniz bunlari resmi Türk Tarih Tezi`nden ayirmaniz bir hayli zorlasacaktir. Kürt tarih yaziciligi, kendini reddeden bir tarihin, Türk resmi tarih tezinin üvey çocugudur ve haddinden çok babasina benzemektedir.

Yine yazarin bellirtigi gibi, Kürtlerin ihtiyaç duydugu içi bos, kof, iflas etmis bir resmi tarih tezi degil, aksine "...gerçekten bir tarihe, gerçekleri yansitacak, abartidan, ulus merkezcilikten uzak ve kendilerini de yargilayacak bir tarihe ihtiyaçlari var." (Yeni Politika, .....03. 1996.

Otariter ve baskici bir devlete karsi, Kürt halkinin kendi tarihi varligini savunmasi ve kendisini ipatlamaya çalismasi dogal hakkidir. Fakat bunu yaparken, tarihi ve kendisini görmek istedigi gibi degil, aksine oldugu gibi göstermelidir. Açikca: Kürtler karsi geldikleri çarpik Resmi Türk Tarih Tezinden ve otoriter milli develet biçiminden dersler çikarmali ve böyle bir yapiya karsi sivil açik bir toplum biçimine yönelmelidirler. Sartlarini yaratmak zor bile olsa, barisi saglayacak ve baska dil ve kültürden halklarla (Kirmanc/Zazalar, Suryaniler, Yezidiler vb.) yanyana esitçe yasamanin yolu budur.

Dersim ne Türk, ne de Kürt`tür; Dersim otonom bir cografyadir.

Dersim sorununa, Dersim Kirmanc-Zaza dili ve kütürü üzerine ciddi çalismalari ile taninan arastirmaci Mustafa Düzgün´nün "Tija Sodiri" de Dersimli sair ve ozan Areyiz üzerine "Areyiz u hunerê xo" adli güzel bir çalismasi ile baslamak isterim. Bu çalismada, Mustafa Düzgün sair Areyiz`in Dersim yurtseverligini, tarihe ve gelecege bakisini incelemektedir.

$airin bir dizesi söyle der:

Derde mı çıko, qey yazmıs nêkena qelemı

Şair burada, "derdim nedir, neden onu yazmiyorsun kalem", diye sormaktadir. Burda tarih sayfalarinin eksik tutuldugunu kastetmektedir. Sair çok iyi bilmektedirki, kendi tarihi, dili ve kültürü eksik ve yanlis yazilmistir. Iste sair bu eksiklige ve yanlisliga sitem etmektedir.

Ve sair devamla: Dirveta mi rê coru nêbena melem

Yarama merhem olamiyorsun be hey kalem! diyor. Ve yazilan, topluma sunulan tarihte, sair temsil edilmemektedir. Kendisi tarihte ve toplumda, politik ve kültürel olarak ifade edilmedigini görür. Kalem tutanlar, tarih sayfalarini yanlis süslemislerdir. Yine sairin dedigi gibi, tarihin kalemi güçlüden yana tutulmustur: Xiravunu rê rinda, çeru de qarina. (Zalimlere iyisin, yigitlere nefretsin). Kisaca "zülmün defteri eksik tutulmustur". Ve zülmün defteri eksik tutuldugu içindir ki, mevcut yazilan tarih sairin kabuk baglamis yarasina merhem olamiyor.

$air devamla: Fermanu nusnena tiya qelem

Zaza´u inkar kena tiya qelem

$air burda, kalemin güçlüden, zalimden yana tavir takindigini ve nice ferman çikardigini belirtmektedir. Zor ve zulümden yana olan kalem, hem ferman çikarmaktadir, hem de fermana ugruyan Kirmanc/Zazalari inkar etmektedir. Fakat buna ragmen, sair kalemi kirmayi degil, tersine kalemin, tarihi yerli yerine oturmasini diler: "Ez besenêken to parçey keri qelem" (Seni parçalayamam be hey kalem).

Aslinda burda belirtilmek istenilen Dersim´in çokça tarif edildigi, fakat asil anlatilanin Dersim´in kendisinin olmadigidir. Herkes Dersim´i kendi milliyetçi çikarlari dogrultusunda açiklamaktadir. Böyle olunca, Dersim zaman zaman Türk ve bazende Kürt olarak tarihe sunulmustur ve hala zorlama ile sunulmak istenmektedir.

Oysa 19. yüzyilda Dersim´e seyhat eden yabanci gözlemciler, Dersim´in Kizilbas kimligini ön planda oldugunu vurgulamatadirlar:

J. G. Taylor ve M. Seel gözlemlerinde Dersimlerden yer yer Kürt olarak bahsetmelerine ragmen, "Kizilbaslar" terimini kullanir ve Dersimlilerin kendine has bir irk oldugunu belirtirler (they are an independent race...). Ayrca dillerinin Zazaca oldugunu ve bunun Kurmaci (Kürtçe) den farkli oldugunu, Kurmanci konusan bir Kürt için anlasilmaz oldugunu vurgulamaktadirlar.(Bak Desmala Sure, sayi 2)

Yine 20. yüzyilin basinda Zaza bölgesine, Dicle ve Firat nehirlerinin kuzey kesimine gidip arastirma yapan dilbilimci O. Mann ve daha sonra K. Hadank, Zaza dili simdiye kadar sanildigi gibi, Kürt dilinin bir lehçesi degildir, demektedirler. O. Mann ve K. Hadank gibi birçok tarafsiz bilim adami, dilbilimci bu görüsü paylasmaktadir: N. MacKenzie, A. Christensen, T.L. Todd. Ve bunlarin disinda Frankfurt Üniversitesinde Orientalistik dalinda Zaza dili ve grameri üzerini çalismasiyla bilinen Prof. Dr. J. Gippert, kuzey-bati Iran dil gurubuna giren Zazacayi Kürtçeden farkli olarak görmektedir. Ayni sekilde Dersim Zazacasini akici bir sekilde konusan dilbilimci Bayan M. Sandanato ve Bay M. Jacobson Zazacanin ayri bir dil oldugunu vurgulamaktadirlar. Bu dilibilimci ve bilimadamlari disinda, Zilfi Selcan uzun bir sürecin ürünü olan Doktora çalismasinda Zaza dilinin Kürt dilinden gramer ve fonetigi ile tamamen ayri bir dil oldugunu bilimsel kriterlerle göstermistir. Bunlarin disinda Kürt tarihinde önemli sahsiyetler olarak kabul gören K. A. Bedirxaan, Ihsan Nuri ve Kürtlein onurlu sairi Cigerxun ayni görüsü paylasmaktadir.

Dilbilimciler ve meseleye objektiv bakan aydin ve bazi devrimci sahsiyetler disinda söylenenler, bilimsel olan bir gerçegi tersyüz edemez.

Burada elestirilen Kürt özgürlük hareketi degil, tersine Türk milliyetçiliginin resmi tekçi ve milliyetçi görüslerinin Kürt hareketlerine yansimasidir

Bu Kategori Başlıklar

* otonom bir cografya ve sorunlari-sayfa 2

* OTONOM BİR COĞRAFYA VE SORUNLARI


Bu Kategoriye ait veya bulunduğu kategoriye diğer kategoriler
Tarihimiz
Pülümür Fm  

Yayin saatleri icin tiklayin

Dil Seçimi  
ZAZACA
Tarih  

Üyelik  
Kullanıcı Adı
Şifre
--->

   Üye olmak istiyorum.
   Şifremi unuttum ?
Üyelik:
Son Üye: Mikayil
Bugün: 1
Dün: 0
Toplam: 160
Şu An Bağlı:
Ziyaretçi: 7
Üye: 0
Toplam: 7

Özlü Söz  
- Unutma,ögren ve yaz.!

Dergimiz  
1

Dernek Menü  
  Kitaplar
  Yaş Hesapla
  Hicri-Miladi-Rumi
  Gazeteler
  Forum
  Türküler
  Şiirler
  Fıkralar
  Linkler

En çok Okunanlar  



Piyasalar  
-- Şu anda aktif değil --

Sözlük  
Kelime

6 Dilde Sözlük



Zazaca-Türkçe Sözlük

Hava Durumu  
ADANA DİYARBAKIR ERZURUM
ANKARA İSTANBUL İZMİR

Fotoğraf Albümü  
Warê Bılgêşi_Desta Bılgêşi

Arama  





Sansa Deresi Çevresi Kültür ve Dayanışma Derneği
http://www.sansadernegi.ch
 Iletisim: deresanse@gmail.com
Sitemizin yapımında maddi katkıda bulunan Doğan Gerçek ve Mehmet Turan'a , dernek olarak teşekkür ederiz
www.lizge.com
© 2006 - Bütün hakları saklıdır.
Bu site en iyi 1100 piksel çözünürlükte MS Explorer 6+ ile görüntülenebilir.
Destek : info@lizge.com    WebMaster : hiverli[at]gmail.com


0 sn içinde site açılmıştır